EU Kids Act: czy Unia Europejska ochroni dzieci przed gigantami technologicznymi?

17 września Ursula von der Leyen, przewodnicząca Komisji Europejskiej, oraz Henna Virkkunen, wiceprzewodnicząca wykonawcza Komisji Europejskiej ds. suwerenności technologicznej, bezpieczeństwa i demokracji, przedstawiły szczegóły propozycji EU Kids Act – nowych unijnych regulacji dotyczących bezpieczeństwa dzieci i młodzieży w przestrzeni cyfrowej.

Najważniejsze założenia propozycji to:

• ograniczenie dostępu do mediów społecznościowych i innych usług cyfrowych w zależności od wieku, przy czym minimalny wiek użytkowników tzw. social mediów to 13 lat w przypadku tzw. mini kont zakładanych za pozwoleniem rodziców lub opiekunów i 15 lat dla użytkowników samodzielnie zakładających konta,
• obowiązkowa, chroniąca prywatność weryfikacja wieku,
• obowiązek projektowania usług z myślą o bezpieczeństwie dzieci,
• ograniczenie mechanizmów sprzyjających kompulsywnemu korzystaniu, takich jak nieskończone przewijanie czy powiadomienia zachęcające do powrotu,
• zmiany w działaniu algorytmów rekomendacji,
• nowe zasady dotyczące gier, chatbotów i towarzyszy AI,
• większa ochrona prywatności i bezpieczeństwa kont osób małoletnich,
• nowe obowiązki największych platform i wyższe kary za nieprzestrzeganie regulacji.

Dr Justyna Hofmokl, socjolożka internetu i dyrektorka działu badań i współpracy międzynarodowej w Fundacji „Instytut Cyfrowego Obywatelstwa”, komentuje:

Z dużą satysfakcją przyjmujemy fakt, że Komisja Europejska usłyszała głosy rodziców, młodzieży, działaczy społecznych i badaczy. Fundacja ICO od dawna konsekwentnie podkreśla, że przestrzeń cyfrowa w obecnym kształcie nie jest bezpieczna dla dzieci, a rodzice nie mają wystarczających narzędzi, kompetencji ani możliwości, by samodzielnie chronić je przed wszystkimi zagrożeniami. Skutki ponoszą nie tylko rodziny, ale także szkoły, system ochrony zdrowia i całe społeczeństwo.

W proponowanych regulacjach szczególnie ważne jest przeniesienie odpowiedzialności za bezpieczeństwo dzieci na dostawców usług. To twórcy platform będą musieli wykazać, że ich narzędzia są bezpieczne dla małoletnich, a nie oczekiwać, że rodzice sami rozpoznają i ograniczą ryzyka ukryte w architekturze produktu.

Pozytywnie oceniamy również konkretne wymogi dotyczące bezpieczeństwa projektowego. Obejmują one między innymi ograniczenie nieskończonego przewijania, powiadomień nakłaniających do powrotu, rekomendacji prowadzących dzieci w tak zwane królicze nory oraz mechanizmów zwiększających kompulsywne korzystanie. Ważne jest także objęcie regulacją gier, chatbotów i towarzyszy AI, w tym zakaz projektowania systemów sztucznej inteligencji w sposób, który może prowadzić do zależności emocjonalnej.

O tym, czy regulacja realnie zmieni doświadczenie dzieci w internecie, zdecyduje jednak jej wdrożenie i egzekwowanie. Weryfikacja wieku musi chronić prywatność, nie może tworzyć infrastruktury śledzenia ani wymagać ujawniania pełnej tożsamości użytkowników. Zobaczymy, czy platformy rzeczywiście będą musiały zmienić rozwiązania zaprojektowane do maksymalizowania czasu i uwagi dzieci.

Nie zapominajmy również, że przestrzeń cyfrowa powinna być przyjazna i bezpieczna dla wszystkich, również dorosłych. Dlatego czekamy na wdrożenie w Polsce Aktu o Usługach Cyfrowych, a także na szczegóły zapowiadanego na końcówkę roku Aktu o Sprawiedliwości Cyfrowej (Digital Fairness Act), który ma wzmocnić ochronę konsumentów przed nieuczciwymi i manipulacyjnymi praktykami w środowisku cyfrowym.